Doba gwiazdowa na Wenus to 243,0226 dni ziemskich, a doba słoneczna wynosi około 116,75 dnia. To oznacza, że jeden dzień trwa tam dłużej niż pełny rok. Przyjrzyjmy się bliżej tym wartościom i ich przyczynom.
Czym różni się doba gwiazdowa od słonecznej na Wenus?
Doba gwiazdowa to czas, w którym planeta wykonuje pełny obrót wokół własnej osi względem odległych gwiazd. W przypadku Wenus trwa ona 243,0226 dni ziemskich. Jest to najdłuższy okres obrotu spośród wszystkich planet Układu Słonecznego.
Doba słoneczna oznacza odstęp pomiędzy kolejnymi wschodami Słońca na danym ciele niebieskim. Na tej planecie wynosi ona 116,75 dnia ziemskiego. Różnica względem doby gwiazdowej bierze się z jednoczesnego ruchu po orbicie oraz kierunku obrotu.
Okres orbitalny, czyli rok wenusjański, trwa 224,65 dnia ziemskiego. Pełny obrót osiowy zajmuje zatem więcej czasu niż okrążenie Słońca, co nie występuje w przypadku Ziemi.
Doba gwiazdowa na Wenus trwa 243,0226 dnia ziemskiego, a pełny obieg wokół Słońca zajmuje 224,65 dnia – jeden dzień jest więc dłuższy od roku.
Dlaczego jeden dzień na Wenus trwa tak długo?
Za wyjątkową długość doby odpowiadają przede wszystkim dwa czynniki: nietypowy kierunek obrotu oraz oddziaływanie bardzo gęstej atmosfery. Sama rotacja planety jest ekstremalnie powolna, a jej prędkość liniowa na równiku to zaledwie 6,52 km/h. Brak wewnętrznego pola magnetycznego ma związek właśnie z powolnym obrotem żelaznego jądra.
Jak działa rotacja wsteczna?
Wenus obraca się w kierunku przeciwnym do ruchu większości planet, czyli ze wschodu na zachód. Z tego powodu Słońce wschodzi tam po zachodniej stronie nieba, a zachodzi po wschodniej.
Taki kierunek obrotu skraca długość doby słonecznej względem doby gwiazdowej. Gdyby planeta obracała się w drugą stronę, czas pomiędzy wschodami Słońca wyglądałby inaczej przy tym samym okresie obrotu osiowego.
Jaki wpływ ma gęsta atmosfera?
Ciśnienie atmosferyczne przy powierzchni jest 92 razy większe niż na Ziemi. Atmosfera składa się głównie z dwutlenku węgla, a dodatkowo zawiera azot oraz chmury kwasu siarkowego.
Gęsty gaz wymienia pęd z twardym podłożem, co potrafi na przemian przyspieszać i spowalniać obrót planety. Obserwacje radarowe pokazują, że długość doby może się zmieniać nawet o 20 minut w ciągu kilku lat.
Silne wiatry w górnych warstwach chmur, osiągające 300 km/h, dodatkowo komplikują obraz rotacji. Przez to wartości podawane dla doby gwiazdowej mają charakter uśredniony i nie są całkowicie stałe.
Jak naukowcy zmierzyli długość doby na Wenus?
Najdokładniejsze dane pochodzą z naziemnych obserwacji radarowych, prowadzonych między innymi przez specjalistów z UCLA. Fale radiowe odbijano od powierzchni planety 121 razy, ale użyteczne pomiary zebrano w 21 próbach.
Wcześniejsze i równoległe dane dostarczyły również liczne misje kosmiczne, wśród których warto wymienić:
- radziecki program Wenera, badający atmosferę i powierzchnię,
- amerykańską sondę Magellan, która wykonała mapy radarowe,
- europejską sondę Venus Express, analizującą atmosferę i jej wpływ na rotację,
- japońską sondę Akatsuki, obserwującą dynamikę atmosfery.
Dzięki tym danym wiadomo, że różnice w szacunkach długości doby nie wynikały z błędów przyrządów, lecz z realnych zmian tempa obrotu. Pomiary radarowe pomogły też określić nachylenie osi planety oraz rozmiar jej jądra.
Różnice w pomiarach długości doby wynoszą co najmniej 20 minut i są realną cechą rotacji, a nie błędem obserwacyjnym.
Wenus i Ziemia – porównanie parametrów dobowych i fizycznych
Porównanie obu planet pokazuje, jak bardzo różnią się ich cykle dobowe i warunki powierzchniowe. Ziemia ma dobę gwiazdową trwającą 23 godziny i 56 minut, a rok trwa 365,25 dnia.
| Parametr | Ziemia | Druga planeta od Słońca |
| Doba gwiazdowa | 23 h 56 min | 243,0226 dni ziemskich |
| Doba słoneczna | 24 h | 116,75 dnia ziemskiego |
| Rok | 365,25 dnia | 224,65 dnia ziemskiego |
| Ciśnienie atmosferyczne | 1 bar | 92 bary |
| Średnia temperatura powierzchni | 15°C | 460°C |
Tak duże ciśnienie i wysoka temperatura to skutek przewagi dwutlenku węgla w atmosferze. Efekt cieplarniany sprawia, że powierzchnia drugiej planety od Słońca należy do najgorętszych miejsc w Układzie Słonecznym.
Pomimo powolnego obrotu temperatura między dniem a nocą nie zmienia się tam gwałtownie, ponieważ gęsta atmosfera sprawnie rozprowadza ciepło. Na Ziemi różnice te są znacznie wyraźniejsze i silniej kształtują codzienne warunki pogodowe.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
Ile trwa doba gwiazdowa i doba słoneczna na Wenus?
Doba gwiazdowa wynosi 243,0226 dni ziemskich, natomiast doba słoneczna to około 116,75 dnia ziemskiego.
Dlaczego na Wenus jeden dzień jest dłuższy niż rok?
Pełny obrót planety zajmuje więcej czasu (243,0226 dni) niż jej obieg wokół Słońca (224,65 dnia), stąd doba przekracza rok wenusjański.
Co powoduje wyjątkowo powolną rotację Wenus?
Na wolną rotację wpływa nietypowy kierunek obrotu oraz silne oddziaływanie gęstej atmosfery, a prędkość liniowa przy równiku to zaledwie około 6,52 km/h.
Czym jest rotacja wsteczna i jak wpływa na wschody Słońca?
Rotacja wsteczna oznacza obrót ze wschodu na zachód, przez co Słońce na Wenus wschodzi od zachodu i zachodzi od wschodu; skraca to też dobę słoneczną względem gwiazdowej.
Jak gęsta atmosfera oddziałuje na długość doby?
Ciśnienie przy powierzchni jest około 92 razy większe niż na Ziemi, a wymiana pędu między gazem a skałą zmienia tempo obrotu, co może modyfikować długość doby nawet o około 20 minut.
Jak mierzono czas trwania doby na Wenus?
Badania radarowe z Ziemi, m.in. przez zespół UCLA, oraz dane z licznych sond kosmicznych dostarczyły pomiarów odbić radiowych i map radarowych użytych do określenia okresu obrotu.
Dlaczego wartości długości doby na Wenus nie są całkowicie stałe?
Silne wiatry w górnych warstwach sięgające około 300 km/h i interakcje atmosfery z powierzchnią powodują zmiany tempa rotacji, dlatego podawane wartości są uśrednione.
